فرانسه، دورنمایی از کمک های جامعه جهانی به افغانستان
ساختار جدیدی که برای دولت افغانسان، در اوایل دهه هشتاد خورشیدی، در کنفرانس بن در آلمان ساخته شد، در واقع آغاز دور جدیدی برای افغانستان برای گذار از بحران بوده است. آنچه در فرایند بن پیش بینی و در نظر گرفته شده بود نیز با هدف گذار از بحران صورت گرفته بود.
کنفرانسهای بعدی که بعد از کنفرانس بن و در فرایند آن در کشورهای مختلف و نیز در داخل افغانستان برگزار گردیده است، همه با هدف تحقق فرایند بن در افغانستان بوده است. هر کنفرانسی که در شش سال گذشته برای افغانستان برگزار شده است، بیشتر با هدف جذب کمک های جامعه جهانی برای افغانستان بوده است.
برگزاری هر کنفرانسی برای افغانستان در سطح بین المللی توانسته است تا حدودی ، بخشی از مشکلات این کشور جنگزده را برطرف نموده است اما با تمام اینها هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب، راه طولانیی در پیش خواهد بود. زیرا یکی از علل اصلی ناکامی در زمینه سازندگی افغانستان در شش سال فرایند بن، حیف و میل کمک های جامعه جهانی و یا حداقل بخش عمده ی از آن بوده است.
طبیعی است تا زمانیکه حسابرسی درست و کاملی در مورد مصرف کمک های جامعه جهانی در زمینه سازندگی افغانستان وجود نداشته باشد، هر گونه سازندگیی موفقیت آمیز نخواهد بود. تا حالا حدود بیست میلیارد دالر کمک های جامعه جهانی برای سازندگی افغانستان در زمینه های مختلف، به صورت ظاهر به مصرف رسیده است، اما می بینیم که هنوز عمق خرابی ها با گذشت شش سال به صورت وحشتناکی نمایان است و گاه چنین به نظر می رسد که در زمینه سازندگی در افغانستان در این مدت سپری شده، هیچ کاری صورت نگرفته است.
ادامه این وضعیت، بدون شک تاثیر منفی بر روند کمک های جامعه جهانی برای سازندگی افغانستان و توسعه انسانی در افغانستان خواهد داشت. جلو حیف و میل بیشتر باید از جایی گرفته شود تا بیشتر از این شاهد ناکامی در روند سازندگی در افغانستان نباشیم. وضعیت در شش سال گذشته به صورتی پیش رفته است که در بیشتر موارد به جای سازندگی افغانستان، زندگی های خصوصی افراد خاصی ساخته شده است.
ساخت بلند منزل های خود سر و بدون ماستر پلان در نظر گرفته شده شهری به ویژه در شهر کابل، بازهم در بیشتر موارد، متعلق به همین افراد خاص می باشد که با استفاده از پول های بادآورده بوده است. این موارد و موارد دیگری از اینگونه کارهای صورت گرفته در شش سال گذشته در افغانستان، همه روند اصلی سازندگی را از مسیر تعیین شده آن منحرف نموده است.
ما در شش سال گذشته تنها این را یاد گرفته ایم که برای سازندگی کشور، همواره و همیشه چشم به کمک های جامعه جهانی بدوزیم. کمک هایی که در بیشتر موارد در مسیر راه، مورد دستبرد قرار گرفته و کمتر به مقصد آن که بازسازی و نوسازی افغانستان بوده رسیده است.
با تمام اینها و موارد قبلی که از حیف و میل کمک های جهانی برای افغانستان افشارگری هایی در داخل و خارج از کشور صورت گرفته، این بار دل به کنفرانس دیگری در همین باره خوش کرده ایم که قرار است در اواسط سال جاری میلادی، در فرانسه برگزار گردد.
در همین باره آمده است که در سال 2008 میلادی، یک بار دیگر نمایندگان جهان برای «تضمین تداوم کمک ها» برای افغانستان در فرانسه گردهم می آیند. این خبری است که وزارت خارجه افغانستان اعلام نموده و هدف از برگزاری آن را تداوم کمکها، دستاوردهای افغانستان در سالهای گذشته و چالش هایی که بر سر راه این کشور قرار دارد ذکر شده است. زمان دقیق این کنفرانس، ماه جون امسال در نظر گرفته شده و انتظار می رود نمایندگان کشورهای کمک دهنده و سازمان های جهانی در آن شرکت نمایند.
وزارت خارجه افغانستان گفته است از همین حالا برای برگزاری این کنفرانس آمادگی های لازم را آغاز کرده است. این وزارت همچنان اظهار امیدواری کرده است که نمایندگان جامعه جهانی در این کنفرانس، تعهدات جدیدی را برای مبارزه با چالش هایی که بر سر راه افغانستان قرار دارد، مطرح نمایند.
اما به نظر می رسد هنوز جزئیات برگزاری کنفرانس فرانسه برای «تضمین تداوم کمکها» به افغانستان، مورد بحث قرار نگرفته و افغانستان به عنوان یکی از طرف های اصلی این کنفرانس، در حال بررسی نیازمندی های خود می باشد.
مبارزه در برابر تروریسم و مسئله استقرار امنیت، مبارزه با مواد مخدر، بازسازی و تقویت نهادهای ملی و دولتی افغانستان، از اهداف و برنامه های کاری این کنفرانس خواهد بود. این کنفرانس در صورت برگزار شدن، می تواند مشابه کنفرانسی باشد که در سال 2006 میلادی، در لندن برگزار گردید که دستاورد آن، تعهد مالی بیش از ده میلیارد دالر از سوی هفتاد کشور و سازمان های شرکت کننده در آن کنفرانس برای افغانستان بود.
همچنان کنفرانس دیگری که در سال 2004 میلادی در برلین برگزار گردید و هدف آن حمایت همه جانبه افغانستان از سوی جامعه جهانی بود، تا حدود زیادی توانست افغانستان را در تحقق فرایند بن یاری کند. اما هنوز به درستی روشن نیست که افغانستان تا چند سال دیگر به کمک های جامعه جهانی نیازمند است؟ هرچند دولت افغانستان قبل از برگزاری کنفرانس 2004 برلین اعلام کرده بود که برای بازسازی و نوسازی کشور و احیای مجدد، تا هفت سال آینده، هر سال به چهار میلیارد دالر نیاز خواهد داشت.
چهار میلیارد برای هر سال سازندگی در افغانستان در صورت پرداخت، پول زیادی نیست اما اگر شفافیت و حسابرسی دقیقی در مورد مصرف آن وجود نداشته باشد، بازهم مانند شش سال گذشته، دستاوردی در سازندگی کشور وجود نخواهد داشت. از سویی ، نیز افغانستان در سال های اخیر همواره از رشد اقتصادی خبر داده است در حالیکه هنوز به شدت به کمک های خارجی متکی است.
کارشناسان مسایل افغانستان به این باوراند که تشکیلات اداری این کشور هنوز توان انجام کارها را ندارد و برای پیشبرد امور، نیازمند حمایت های همه جانبه حامیان بین المللی خود است. اما هنوز امیدواری های زیادی وجود دارد تا افغانستان با استفاده از امکانات داخلی و توانایی های خود و با حمایت جامعه جهانی به ویژه کشورهای حامی و دوست، بتواند بر بسیاری از ناملایمات و مشکلات در زمینه های مختلف، فایق آمده ، راه خودش را به سوی توسعه همه جانبه بازکند.
کنفرانس فرانسه درماه جون 2008 میلادی تا حدود زیادی می تواند به این نیاز و خواسته، پاسخ دهد در صورتی که واقعاً چنین ذهنیتی در میان دولتمردان و دولتزنان افغانستان به وجود آمده باشد. از سویی نیز کنفرانس فرانسه می تواند تکمیل کننده کنفرانسهای قبلی نیز باشد که هر کدام با هدف برون رفت افغانستان از وضعیت بحرانی و قرار گرفتن در مسیر توسعه و سازندگی برگزار گردیده بود. حال باید انتظار کشید تا کنفرانس فرانسه چه دستاورد جدیدی برای افغانستان خواهد داشت.