ناتو با امکانات اندک و نیروهای نظامی کم وارد افغانستان شد. اما حالا بعداز گذشت هفت سال از ورود این نیروها به افغانستان هم امکانات تسلیحاتی آنها و هم نیروهای نظامی آنها برای کشوری مانند افغانستان کافی به نظر می رسد. هرچند در طول هفت سال گذشته به تدریج این نیروها امکانات تسلیحاتی آنها افزایش یافته و انتظار می رفت، همزمان با آن، وضعیت امنیتی کشور نیز بهتر شود، اما در عمل آنچه اتفاق افتاده، خلاف این انتظار بوده است.
ناتو هرچند بیش از چند ماهی نمی شود که فرماندهی عملیات نظامی در جنوب افغانستان را به عهده گرفته، اما کارآیی و توان نظامی این سازمان در هر شرایطی اگر بهتر از نیروهای ائتلاف به رهبری امریکا نبوده، کمتر نیز نبوده است. اما وضعیت امنیتی در جنوب کشور از چند سال به این طرف طوری پیش رفته که ناکارآیی این سازمان و برتری نظامی ائتلاف به رهبری امریکا را نشان می دهد. این در حالی است که این سازمان پیشرفته ترین امکانات نظامی و اطلاعاتی و مجرب ترین نیروی نظامی را در اختیار داشته است.
با توجه به همین برتری نظامی این سازمان در جهان، گروهی مانند طالبان هیچگاه، نمی تواند حریفی برای این نیروها به حساب آید. اما ضعیف عمل کردن این سازمان در برابر طالبان این ذهنیت را به وجود آورده که طالبان توان نظامی و تسلیحاتی این سازمان را نیز به چالش گرفته است. درخواست مکرر فرماندهی این سازمان از کشورهای عضو مبنی بر اعزام نیروی بیشتر به افغانستان برای مبارزه و مقابله با طالبان با هر هدفی که عنوان می شود، این ذهنیت را در میان طالبان وحامیان داخلی و خارجی آنها تقویت می کنند که اگر طالبان بیشتر مقاومت کند، ناتو را در افغانستان با چالش جدی رو به رو می سازد. از همین رو به تقویت طالبان پرداخت و بیش از هر زمانی دیگری به کمک نظامی و سیاسی آنها می پردازند که در این میان دولتمردان پاکستانی که از جدی ترین حامیان طالبان به شمار می روند، رایزنی های قابل توجهی را در این راستا شروع کرده اند و کم کم حمایت های شان را از طالبان علنی تر مطرح می نمایند و این بدون شک به ضعیف عمل کردن ناتو در برابر طالبان رابطه زیادی دارد.
رادیو امریکا دو سال قبل اعلام نمود: «فرمانده ناتو در افغانستان خواستار افزایش نیرو در این کشور شد» این رادیو در همین باره اعلام: «جیمز جونز، فرمانده نیروهای ناتو در افغانستان در این درخواست خود از کشورهای عضو سازمان گفته است با اینکه ناتو در جنوب افغانستان نیرو به اندازه کافی دارد، اما افزایش نیروی بیشتر می تواند به توانایی این نیروها در مبارزه علیه نیروهای مخالف مسلح دولت بیفزاید.»
درخواست های مکرر فرماندهان ناتو به افزایش نیرو به افغانستان با اینکه کمیت این نیروها را بالا می برد، اما کیفیت آنها را به صورت قابل چشمگیری پایین می آورد. ناتو اگر خواسته باشد، با تمام توان در آوردن صلح و نابودی مخالفان دولت وارد عمل می شود، این توانای را با همین امکانات و نیروی نظامی موجود دارد. امکانات و توان نظامی که ناتو دارد، طالبان به هیچ صورتی ندارد. اما گرفتن یک یا دو ولسوالی در یک ولایت از سوی طالبان با حضور نیروهای ناتو و ارتش افغانستان هیچ توجیهی جز ضعیف عمل کردن این سازمان در برابر آنها ندارد.
ناتو یک سازمان هم ردیف و برابر با طالبان نیست که گاه در برابر آنها پیروزی و گاه شکست داشته باشد. اگر چنین باشد، این سازمان، سازمانی که به نام ناتو شناخته می شود، نیست. و اگر قرار باشد با حضور این سازمان در ولایات ناامن افغانستان ناامنی ها همچنان وجودداشته باشد، حضور این نیروها به شدت زیر سوال خواهد رفت. از سوی نیز این سازمان نمی خواهد و به صلاح آن نیست که در برابر طالبان تن به شکست بدهد، حتی اگر این شکست یک بازی سیاسی و مصلحتی باشد. زیرا در آن صورت دیگر اعتباری برای آن باقی نخواهد ماند و این شکست مصلحتی و موقتی حتا اگر به حضور دراز مدت این سازمان و طالبان در افغانستان بینجامد.
عقب نشینی های تکتیکی در برابر طالبان از یک سو و بازپسگیری دوباره همان ولسوالی از سوی دولت افغانستان و ناتو، تقریباً به یک امر معمول تبدیل شده است. ادامه این وضعیت، افزایش اعزام نیرو به افغانستان را بیشتر می سازد و این ذهنیت را تقویت می سازد که تنها راه حل مشکل امنیتی افغانستان، افزایش نیرو به این کشور است. در حالی که واقعیت امر چنین نیست و تنها افزایش نیروی بیشتر به افغانستان، راهگشای مشکل امنیتی نخواهد بود.
به نظر می رسد دولت جدید امریکا در صورت برنده شدن دموکرات ها در این کشور، به تحقق اعزام نیروی بیشتر نظامی امریکا به افغانستان خواهد انجامید. از این رو موضوع اعزام نیروی نظامی بیشتر ناتو به افغانستان نیز با پیروزی دموکراتها در انتخابات ریاست جمهوری امریکا به صورت جدی تر پیگیری خواهد شد. اما اینکه این راهکار تا چه اندازه ای جواب خواهد داد، موضوع دیگری است که نیاز به بررسی بیشتر دارد. از سویی نیز دو برابر ساختن اردوی ملی افغانستان حتا در صورت تحقق، تنها می تواند یک کمیت باشد، اما بدون شک، تضمین کیفیت نخواهد بود. مادامی که کمیت و کیفیت،، هر دو مورد توجه صورت نگیرد به تنهایی جواب نخواهد داد. اعزام نیروی بیشتر ناتو به افغانستان تا زمانی که به کیفیت آن توجه نشود، راه به جایی نخواهد برد. تسلیحات نظامی که در حال حاضر مورد استفاده نیروهای ناتو در افغانستان قرار می گیرد، در بیشتر موارد کهنه و تاریخ گذشته است و حتا به سی تا چهل سال قبل بر می گردد. در چنین وضعیتی چگونه می توان بر مشکل امنیتی فایق آمد؟
وضعیت امنیتی افغانستان و پیچیده شدن آن در فرایند بن، به راهکارهای مؤثرتری نیاز دارد که توجه به کیفیت نیروی نظامی افغانی از مهمترین مواد آن می باشد. حتا اگر در کوتاه مدت، به افزایش نیروی نظامی ناتو به عنوان یک گزینه نگاه شود، باز هم بدون در نظر گرفتن کیفیت این نیروها موفقیتی در این زمینه وجود نخواهد داشت.